Anna bouwt aan haar agrarische voedselbos

In de historie van het bedrijf van Maatschap Kuiper- Meertens loopt vernieuwing als een rode draad. Anna’s opa startte een veehouderij in Hensbroek en toen haar vader het bedrijf 35 jaar geleden overnam, schakelde hij over naar biodynamische akkerbouw. Anna zet nu een volgende stap: het realiseren van 4,6 hectare agrarisch voedselbos op hun akkerbouwbedrijf.

In dit agrarische voedselbos gaat Anna, naar het voorbeeld van een bosecosysteem, een hoge diversiteit aan met onder andere fruit, noten en kruiden produceren voor de korte keten. De overige 27,5 hectares blijft bio-dynamische akkerbouw en worden beheerd door Anna’s zus en vader.  

Een systeem dat past in de huidige bedrijfsvoering 

Uit de verschillende vormen van agroforestry koos Anna voor een agrarisch voedselbossysteem. Dit past het beste bij haar visie en het bedrijf. Anna legt uit: “De eigenschappen van een agrarisch voedselbos passen bij onze biodynamische bedrijfsvoering: voedsel produceren met oog voor systemen die al in de natuur aanwezig zijn. Het systeem kenmerkt zich namelijk door weinig groenonderhoud en het ontbreken van inputs zoals meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen. Dus naast dat je voedsel produceert, bouw je ook aan de biodiversiteit door de grote verscheidenheid aan bomen en planten. Zo wordt er boven en onder de grond een robuust én op zichzelf staand ecosysteem opgebouwd. De juiste balans hierin is belangrijk. Je wilt de meerwaarde die een bossysteem biedt behouden, maar tegelijktijdig moet er ook op een efficiënte manier voedsel geproduceerd worden.” Om de familie te overtuigen van het verdienmodel en de haalbaarheid van het systeem waren veel gesprekken nodig. Anna vervolgt: “Ik nam mijn familie mee naar verschillende praktijkvoorbeelden van voedselbossen. Als je ziet wat er mogelijk is en als je het beleeft, dan snap je de essentie ervan. Ik krijg nu de ruimte op ons bedrijf om dit systeem te bewijzen.” 

Meer opbrengst met voedselbos naast akkerbouw 

“Met mijn aanpak en deelname aan het coöperatieproject van Agrifirm wil ik laten zien dat deze vorm van agroforestry een rendabel landbouwsysteem is. Een voedselbos levert bijvoorbeeld veel waarde in het vasthouden van water in de bodem, CO2-opslag en draagt bij aan de toename van biodiversiteit. Deze waarden zijn onbetaalbaar en hebben vaak een positief effect op gewassen en opbrengsten. Kijkend over een periode van tien jaar is de teelt nooit gemiddeld en kan deze tegen- of meevallen. In een voedselbos heb je een grote variëteit aan bomen en planten, hierdoor heb je een buffer voor de mogelijke tegenvallers. Uit een voedselbos haal je altijd iets.” 

Lokale bedrijven als afzet partner 

De onderneemster uit Hensbroek heeft al ervaring in het verenigen van ondernemers in korte ketens. Deze connecties wil ze nu gebruiken voor de afzet van de producten uit haar agrarische voedselbos. “Als bestuurslid van Stichting Taskforce Korte Keten ben ik een voorstander van korte ketens. Door afspraken met lokale bedrijven, kun je een eerlijke prijs voor je product vragen én krijgen. Mijn uiteindelijke doel is om te gaan produceren vóór deze partners, dus overstappen op een door vraag gestuurde opzet van agroforestry. Langdurige partnerschappen geven zekerheid voor afzet, maar zijn in deze pioniersfase vaak lastig aan te gaan. Deze vorm van landbouw is wel erg opkomend, dus de verwachting is dat partnerschappen in de toekomst makkelijker aan te gaan zijn.” 

Leren van elkaar

Samenwerking is niet alleen voor de afzet belangrijk, maar ook voor het starten met agroforestry. Er wordt vanuit het coöperatieproject een aantal keer per jaar een bijeenkomst georganiseerd. Anna: “Samenwerken met andere ondernemers die agroforestry toepassen geeft houvast. We helpen elkaar verder helpen op het gebied van inspiratie, het bedrijfsplan en andere praktische zaken. Zelf zit ik in allerlei werkgroepen met boeren en telers die agroforestry toepassen in hun bedrijfsvoering. Deze groepen zijn niet alleen waardevol voor het uitwisselen van informatie, maar dienen ook als supportfunctie. Even brainstormen gaat zo net iets makkelijker.”  

Volg Anna’s voedselbos online

In november 2022 heeft Anna Kuiper de eerste bomen van agrarisch voedselbos De Korte Weg geplant. Volg haar activiteiten via Instagram: @dekorteweg