‘Eerst een afnemer, dan aanplanten’

“Dat is toch gek, dat iemand je melk ophaalt maar je geen idee hebt wat je er voor krijgt?” Je hoort het al, Jorieke Adolfsen komt zelf niet uit de agrarische sector. En juist die frisse kijk levert samen met haar vriend, geitenhouder Gerard Schroten, een leuke mix op. Sinds 2023 zijn Jorieke en Gerard op hun multifunctionele agrarische bedrijf gestart met een voedselbos waar ecologie en economie hand in hand gaan. Professioneel, productief én voor deel twee; met eerst een contract voor er een plant in de grond gaat.

Jorieke Adolfsen, Bornerbroek

5 ha voedselbos in aanplant

multifunctioneel bedrijf met pensioenpaarden, opfokgeiten, vakantie-appartement en agrarisch kinderdagverblijf
Voedselbos De Casterie

“Wij hebben geen romantisch voedselbos, maar een economisch voedselbos volgens de agroforestry-principes. Ik kan een kistje met lekkere perziken van Poolse variëteit of frambozen aan de straat zetten. Dat vindt de maatschappij heel mooi, maar daar kan ik natuurlijk mijn geld niet mee verdienen”, zo zet Jorieke Adolfsen maar gelijk even haar kaders neer. Samen met haar vriend Gerard Schroten runt Jorieke een multifunctioneel agrarisch bedrijf met opfokgeiten, paardenpension, een vakantie-appartement en als klap op de vuurpijl runt de dochter van Gerard een agrarisch kinderdagverblijf op het erf. In Coronatijd mijmeren Gerard en Jorieke, die de melkgeitentak afbouwen, over het landbouwsysteem. “Hoe kun je het oorspronkelijke landschap recht doen?” Onder andere dankzij het coöperatieproject Agroforestry komen de ondernemers uiteindelijk uit bij een voedselbos voor hun multifunctionele bedrijf in het Twentse Bornerbroek. Daarbij bestaat een deel van het economische voedselbos uit een romantisch bos, wat ze inzetten voor recreatie en educatie.

‘Eerst een klant, dan de plant’

Samenwerken, dat is voor Jorieke heel belangrijk. “Met vijf hectare is ons voedselbos relatief klein als je kijkt naar gangbare agrarische bedrijven. Maar we kijken wel bewust naar massa, dus zoeken de samenwerking op. Door samen te werken met andere voedselbossen kunnen we massa maken in afzet en nieuwe ketens vormen”, aldus Jorieke, die voor haar afzet twee stromen ziet. De standaardsoorten zoals fruit, kersen en noten, die ook veel collega-voedselbosbouwers hebben. “Hier zijn veel afnemers voor binnen de business-to-businessmarkt en je kunt massa maken als je samenwerkt.” Daarnaast poot zij specifieke planten voor exclusieve nichestromen zoals voor Michelin-restaurants en gerenommeerde cosmeticamerken. “En dan zoek ik eerst een klant voor ik ga planten”, aldus Jorieke. Daarbij valt op dat Jorieke breder kijkt dan voedsel. “We kunnen bijvoorbeeld kleurstoffen en fruitzuren produceren voor cosmeticamerken en we zijn in gesprek met afnemers vanuit het medicinale vak.”

Aanplanten met afnemers

Inmiddels is de eerste halve hectare aangeplant met onder andere kersen, kornoelje, frambozen, hazelaars, aalbessen en duindoorns. “Deze hebben we zonder contract geplant, omdat je dit type voedsel via de korte keten en supermarkten altijd wel kwijt kunt.” Aanplanten deden Jorieke en Gerard niet alleen, maar op Black Friday, samen met medewerkers van Dille & Kamille, die deze dag omdoopten tot Green Friday. Het grasland is geploegd en ingezaaid met witte klaver. Daar zijn de bomen ingeplant. Bio-based boombeschermers houden konijnen en hazen uit de buurt van de jonge planten. Voor nu heeft Jorieke gekozen voor een systeem zonder grazende dieren, maar met een ecologisch maaibeleid. “En dat is voor sommige familieleden die houden van glad, strak en netjes wel even wennen”, vertelt Jorieke lachend in de podcast. Jorieke kiest voor minimaal snoeien en heeft daarom past geënte bomen gekozen als uitgangsmateriaal. Ondanks dat het voedselbos nog maar een jaar geleden is gestart, ziet Jorieke al meer biodiversiteit ontstaan met roofvogels, steenuilen en de boomvalk.

Uitgebreide metingen

“Bodem en water zijn sturend in het landschap”, vindt Jorieke, die daarom ook zoekt naar een onderbouwing van het voedselbos. Het perceel is ingericht met sensoren, in samenwerking met Universiteit Twente en Sumthing. “Zo willen wij met harde cijfers laten zien wat ons voedselbos betekent voor de bodem en waterkwaliteit”, aldus Jorieke, die onder andere bodemvochtigheid, de schimmel/bacterie-ratio en waterkwaliteit in kaart brengt.

€10.000 omzet per hectare per jaar

Op basis van de rekenmodellen verwachten Gerard en Jorieke over tien jaar jaarlijks €10.000 omzet per hectare te halen. In de businesscase hebben ze gerekend met de helft, maar ook dan is het voedselbos, inclusief arbeid voor hen rendabel. Daarbij kijkt Jorieke ook zeker naar nieuwe technieken. “Drones om van bovenaf te kijken of de vruchten rijp zijn. Exoskeletten om het oogsten makkelijker te maken en robotspinnen om te oogsten. Technologie is fantastisch om in te zetten in je voedselbos.” Je hoort het al, Jorieke kijkt er nu al naar uit om over 1,5 jaar voor het eerst te oogsten uit haar voedselbos. Op basis van vooraf afgesproken prijzen uiteraard.

Ontdek meer over agroforestry

Het coöperatieproject agroforestry voerde Agrifirm uit samen met verschillende partners, waaronder Stichting Voedselbosbouw en Rabobank.