Geen enkele grondbewerking en toch weinig onkruid bij Soilbase

Niet ploegen en zelfs niet woelen, cultiveren of rotorkopeggen. Kortom: geen grondbewerking. Tenminste, dat is het streven van regeneratief akkerbouwer Christiaan Kapper van Soilbase. Hij vertelt je hier waarom hij dit wil én hoe hij omgaat met onkruid bij regeneratieve landbouw.

“Ik vind het leuk om te kijken hoe ver ik kan komen zonder grondbewerking, want dat is echt een uitdaging”, zo valt akkerbouwer Christiaan Kapper uit direct met de deur in huis. “Naast kosten scheelt het ook gewoon heel veel werk.” Minimale of liever zelfs geen grondbewerking is een van de pijlers van regeneratieve landbouw. Of zoals Christiaan dat zelf noemt: “Het bodemleven en je bodembiologie zo min mogelijk verstoren, zodat zij hun werk optimaal kunnen doen.” Op basis van deze filosofie bewerkt Kapper op zijn akkerbouwbedrijf Soilbase in Baak 13,5 hectare. Hier teelt hij regeneratieve tafelaardappelen, soja, tarwe, klaver, pastinaak, wikke en bloemen voor de zadenteelt.

Gewenste schimmelnetwerken opbouwen

Inmiddels heeft Christiaan percelen waar hij al vier jaar geen enkele grondbewerking heeft gedaan. En dan doelt de vooruitstrevende akkerbouwer op ploegen, maar ook op woelen, cultiveren en rotorkopeggen. “Alles waarmee ik grond verplaats of optil wil ik voorkomen. Dan grijp je namelijk met name in op de schimmelnetwerken. Juist die schimmelnetwerken zijn zo belangrijk voor je bodemvruchtbaarheid en die hebben lange tijd nodig om op te bouwen. Bacteriën kunnen goed leven in een verstoorde bodem, maar schimmelnetwerken niet.” Zaaien doet Christiaan daarom bij voorkeur zonder grondbewerking in een ander gewas of een groenbemester, zoals deze teelt van soja in rogge. Zijn tafelaardappelen legt hij op de grond en bedekt hij met stro. “Juist een aardappel werkt erg graag samen met schimmelnetwerken, zoals de mycorrhiza. Die helpen je aan een gezonde plant en een goede opbrengst. Door mijn aardappels te bedekken met stro, houdt de grond beter vocht vast. Je ziet ook de grond in de zomer koeler blijft, de temperatuur van de bodem komt zelden boven de 18°C uit. Als de grondtemperatuur boven de 25°C komt, zie je zelfs dat het bodemleven dood gaat of wegtrekt.”

Onkruidonderdrukkende werking

Eén van de meest gestelde vragen bij niet-ploegen; hoe ga je om met onkruid? “Als je grond bewerkt, worden onkruidzaden getriggerd om te kiemen, als je dat niet doet zie je veel minder onkruid”, valt Kapper op. Onkruid onderdrukken doet de akkerbouwer door de bodem bedekt te houden. Daarnaast zet hij andere gewassen in, voor biodiversiteit, maar ook vanwege allelopathie. “Allelopathie is de onkruidonderdrukkende werking van planten, zoals bijvoorbeeld rogge, gerst en haver. Als deze groeien, scheiden ze stoffen uit die het kiemen van onkruid onderdrukken. In theorie zit deze remmende werking ook nog in het stro en blijft dat dus ook in je grond zitten als het stro op de aardappels verteert”, legt Kapper zelf uit, die bijvoorbeeld zijn pastinaak en klaver in haver teelt, puur om omkruiden te voorkomen.

6.000 kilo stikstof dankzij bodemleven

“Omdat ik zonder grondbewerking werk, heb ik het idee dat mijn wormen meer kans krijgen om groot te worden. Wormen eten veel pathogenen en zijn de ideale bodembewerkers”, merkt de Achterhoeker. “De wormen grazen als het ware van mijn bodembiologie en maken dat plantbeschikbaar. Die kant-en-klare meststof zit al in mijn bodemvoorraad. Dankzij die wormen heb ik meer toegang tot de nutrienten die in mijn percelen zitten, zoals 6.000 kilo stofstof per hectare”, vertelt Christiaan enthousiast, die inderdaad opvallende dikke wormen in zijn grond heeft zitten.

Wikke tussen hanepoot en meldes

Is telen zonder ploegen of andere grondbewerking dan echt zo simpel als Kapper stelt? “Nee, het is wel echt een uitdaging, hier is mijn wikketeelt bijvoorbeeld ook mislukt. De groenbemester was doodgevroren, waardoor de bodem al kaal was voor de wikke, die ik teel voor de zaden, opkwam. Omdat de bodem kaal was, staan er veel meldes en hanepoot. Dus de wikke groeit nu tussen deze onkruiden, dat is natuurlijk niet echt waar ik blij van word. Ik kan mijn wikke nog wel oogsten, want het zaad heeft een andere vorm dan de onkruiden, dus die kan ik wel weer schonen, maar dit is niet de bedoeling natuurlijk”, geeft Kapper ruiterlijk toe. Wel heeft hij nog een tip voor jou als collega-boer. “Experimenteer gewoon eens. Speel met je groenbemester, begin klein en probeer gewoon eens een stuk van een perceel zonder grondbewerking te gebruiken en leer daarvan.”