‘Paardenbloem bevat 1.000 VEM’
Kruidenrijk grasland is een mooie vorm van regeneratieve landbouw, waarmee je als (melk)veehouder de biodiversiteit boven én onder de grond verhoogt. En ze kunnen ook nog eens prima voederwaarde opleveren. Wist je bijvoorbeeld dat jonge paardenbloem meer dan 1.000 VEM bevat? Maar hoe verzorg je kruiden, wat doet het in de koe en wat zijn de kansen en uitdagingen? Ruwvoerexpert Leo Tjoonk geeft het antwoord!
“Ik zie kruidenrijk grasland als heel positief om de biodiversiteit te verhogen”, vertelt Leo Tjoonk. En Leo weet waar hij over spreekt, want hij voert inmiddels 40 jaar zijn grote passie bij Agrifirm uit: boeren helpen bij het telen van voederwaarde. En tegenwoordig is kruidenrijk grasland daar ook een onderdeel van. Vanwege maatschappelijke vraagstukken, voor meer biodiversiteit, maar ook omdat het teelttechnisch voordelen kan bieden. “Kruiden wortelen dieper dan alleen gras, daarmee kan je productie hoger blijven in droogteperiodes”, ziet Leo in de praktijk. “Wil je kruiden houden? Dan moet je je maairegime aanpassen, zodat de kruiden bloeien en dus in het perceel blijven. Als je gaat voor biodiversiteit komen er heel andere kruiden naar voren die passen, dan wanneer je kruiden inzet als productief grasland.” Als het gaat om weiden op kruidenrijk grasland is het advies van Leo: “roteer en kom pas na een week terug. Kruidenrijk grasland heeft de tijd nodig om te herstellen. Dus weid kort en kom vaker terug, zodat de graslengte 8 tot 12 centimeter blijft.” Leo maakt daarbij graag de vergelijking met zonnepanelen. “Je kunt gras eigenlijk zien als zonnepanelen, als er voldoende zonnepanelen zijn blijft het groeien. Het hoger het gras en de kruiden, hoe meer oppervlakte om zonlicht te vangen en dus meer fotosynthese en dus groei.”
Kruiden kunnen gezondheid koe positief beïnvloeden
Kruiden hebben andere eigenschappen dan gras. “Smalle weegbree zorgt bijvoorbeeld dat de nitraatuitspoeling in de bodem wat lager wordt. Daarnaast heb je nog ontstekingsremmende en anti-parasitaire eigenschappen van bepaalde kruiden”, vertelt Leo enthousiast in deze podcast over kruidenrijk grasland. “Klaver bevat extra calcium, waardoor je dus wel even op moet letten als je dit voert aan droge koeien. Paardenbloem en cichorei bevatten extra selenium, wat weer samen met vitamine E werkt en bijdraagt aan een goede weerstand. Duizendblad en paardenbloem bevatten extra kobalt, dat hebben de pensbacteriën nodig om goed te werken en draagt dus bij aan een goede penswerking. Kruiden kunnen dus een positieve invloed hebben op de gezondheid van koeien.”
Paardenbloem bevat 1.000 VEM
De meest gestelde vraag rond kruidenrijk grasland blijft: hoe zit het met voederwaarde? Het opvallende is dat bijvoorbeeld paardenbloem, die meestal nog als onkruid gezien wordt, in een jong bladstadium meer dan 1.000 VEM bevat. “Gemiddeld zit paardenbloem op 935 VEM, alleen is de opbrengst wel lager. Als je meer dan 10% in je land hebt zitten, kan dat opbrengst kosten, en het is de vraag of je dat wil”, aldus Leo. Over het algemeen hebben kruiden een redelijke tot goede voederwaarde. Klaver zit al snel rond de 1.000 VEM. Cichorei, duizendblad en paardenbloem zitten vlot boven de 900 VEM. Alleen smalle weegbree is een uitschieter naar beneden met 850 VEM. Al is dit wel weer heel goed tegen nitraatuitspoeling en tegen worminfecties”, aldus Leo. Lees hier ook de ervaringen van melkveehouder Arjan Coppelmans met kruidenrijk gras op stal voeren.
Let bij inkuilen op suikergehalte
Inkuilen van kruidenrijk grasland kan wat meer aandacht vragen. “Rode klaver heeft een holle stengel, dus bij het inkuilen zit er wat meer zuurstof in de kuil. Dus duurt het langer voordat die zuurstof is opgebruikt door de melkzuurbacteriën, wat het inkuilproces vertraagt. Je wilt graag die melkzuurbacteriën stimuleren, dus je hebt daar voedingsstoffen voor nodig, de suikers. Klaver heeft die wat minder, dus zorg dat je goed aanrijdt en een voersnelheid van 1,5 tot 2 meter van je kuil houdt”, geeft Leo als tip. Over het algemeen zijn de andere kruiden wat stengeliger dan puur gras. Dat betekent dat de voedingsstoffen, de suikers die in de cellen zitten, wat moeilijker te halen zijn voor de bacteriën. Het suikergehalte is dus een aandachtspunt. Toch is suiker toevoegen door melasse of een inkuilmiddel niet perse nodig, het maaimoment kan daarbij al veel invloed hebben. “Maai ’s morgens bij een luchtdroog gewas en zorg dat je gewas aan het einde van de dag minimaal 30% droge stof heeft bereikt. Dan ligt de verademing stil. Als je gemaaide kruidenrijke gras te nacht de nacht in gaat, dan probeer de plant als het ware in leven te blijven en gaat de verademing door waar hij de suikers voor verbruikt. Die suikers kun je dus niet meer gebruiken in het inkuilproces”, besluit Leo als praktische tip bij het maaien van kruidenrijk grasland.
Reacties