Stikstofwetgeving: zo zit het

Zie je ook door de bomen het bos niet meer als het gaat om de stikstofwetgeving? Dan hebben we voor jou de hulp ingeschakeld van omgevingsjurist Lambert Polinder, die je graag in normaal Nederlands uitlegt waar we nu staan.

We beginnen bij het begin: want wat is stikstof nu precies? Lambert Polinder: “Stikstof is gewoon het gas dat in de lucht zit. 80% van de lucht is stikstof, het gas N₂. De stikstofuitdagingen van dit moment gaan over reactief stikstof, dus stikstof die gebonden is aan een ander scheikundig element. In de veehouderij is dat vooral ammoniak, stikstof gebonden aan waterstof. Ammoniakgassen, NH₃, zijn 70% van het totale stikstofprobleem. Landbouw staat daarom voor een grotere opgave dan bijvoorbeeld de industrie en het verkeer, want NOx, stikstof gebonden aan zuurstof, levert een beperkter aandeel aan het stikstofprobleem.” De ammoniakgassen geven in de natuur een bemestend en verzurend effect en dat is ongewenst. Daarbij plaatst Polinder wel een kanttekening. “We leggen heel eenzijdig de focus op stikstof als het gaat om natuurkwaliteit. Maar natuur verandert altijd. Als je Nederlandse natuur exact wilt houden zoals het is moet je het beheren, anders wordt het automatisch bos. En vergis je niet, ook verdroging en recreatie hebben bijvoorbeeld invloed op de natuurkwaliteit”, stelt de omgevingsjurist scherp.

Een plasje van een hond is al veel meer dan 0,05 mol.

Nederland 0,05 mol, Duitsland 21,4

Op dit moment heb je in Nederland een vergunning nodig bij 0,05 mol stikstofdepositie. Depositie betekent neerslag op de natuur. “0,05 mol is niet meetbaar. Een plasje van een hond is al veel meer dan 0,05 mol. Het stikstofverspreidingsmodel is daarmee een volstrekt virtuele werkelijkheid”, vindt Lambert Polinder. Hij pleit daarom voor een andere, meer reële ondergrens, zoals in Duitsland waar alle stikstofdepositie onder de 21,4 mol gelijk is aan nul. “Op dit moment ontbreekt alleen de politieke wil om deze grens in te stellen. De huidige norm zet alles vast, maar politici zijn bang om als stikstofontkenner te boek te staan”, merkt Polinder. Waarom we niet zomaar de Duitse norm kunnen hanteren legt Lambert je uit in de podcast.

‘Nederlandse wetgeving in strijd met Europese richtlijnen’

“De overheid wordt met de eigen wetgeving om de oren geslagen”, vertelt Lambert. “In Nederland hebben we de regelgeving vanuit de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn vertaalt in de ecologische hoofdstructuur. Daarbij zijn 162 gebieden aangewezen als Natura2000-gebieden. Maar in 2005 is Nederland door Europa op de vingers getikt, dat de ecologische hoofdstructuur niet in lijn is met de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn.” Dat weten milieubewegingen ook, dus daarom gaan zij naar de rechter en gebruiken daar de Europese regels om de Nederlandse wetgeving onderuit te halen. Sindsdien is de wetgeving gebaseerd op jurisprudentie. “Dus dat betekent: er is een rechtszaak, de Raad van State doet een uitspraak op iets wat nog een grijs gebied is. Op basis van die uitspraak geldt dat als wetgeving”, legt Lambert uit. “Dit maakt dat we nu in deze patstelling zitten. Er is geen stip op de horizon en wetgeving is op basis van jurisprudentie.” Wat je daaraan kunt doen als agrarisch ondernemer? Niets. Al heeft Lambert wel een duidelijke tip voor je: “haal je vergunningen uit de kast. Zorg dat je weet hoe jouw vergunningen in elkaar zitten, zodat je kunt schakelen als er ruimte komt.”