Zo blijf je als boer mentaal gezond

Boos, teleurgesteld, moedeloos. Emoties die wellicht voor jou als boer(in) ook herkenbaar zijn in deze roerige tijd met stikstofbrieven, een kritische maatschappij en heel veel onzekerheid. Hoe houd je het hoofd boven water? Hoe ga je om met slapeloze nachten? En hoe zorg je ervoor dat niet elk familiemoment weer uitkomt op stikstofproblemen? Om het antwoord op die vraag te vinden schuiven we aan bij ondernemerscoaches Roelof Jacobi en Sieto van Houten.

Graag delen ondernemerscoaches Roelof en Sieto van Van Houten Jacobi Advies op ’t erf vijf tips met jou:

Tip 1. Deel jouw zorgen en emoties.

Praten. Dat blijkt het sleutelwoord als het gaat om mentaal gezond blijven in deze roerige tijd. “Vaak is het een boerencultuur om niet te praten over je zorgen”, merkt Roelof Jacobi. Als ondernemerscoach start hij daarom altijd met ‘de zachte kant’; dat wat jou als boer bezighoudt. “Ook onder een strategisch of financiële vraag ligt vaak een hele andere behoefte”, is zijn ervaring. “Soms is een luisterend oor al voldoende.” Iets dat ook zijn collega ondernemerscoach Sieto van Houten opvalt.

“Tijdens mijn werk als voeradviseur zag ik verschillende overnames stuk lopen. Daarom ging ik bij een accountant werken, om daar meer grip op te krijgen. Maar daar ontdekte ik dat het helemaal niet om de cijfers, maar juist om de emoties gaat.” Al is het ook een zoektocht om die emoties niet de overhand te laten nemen. “Blijf niet stilzitten in een hoekje, je bent ook ondernemer en daar wordt ook wat van je gevraagd. Als je het van anderen zoals de overheid, gemeente of de buurman laat afhangen, dan is het ook lastig bijsturen. Dus probeer voor jezelf een route te vinden”, stelt Sieto scherp.

2. Zorg voor balans tussen je bedrijf en je privéleven.

‘Praat er soms ook niet over’, is de tweede tip die de ondernemerscoaches geven. “Je wilt ook voorkomen dat elk gezinsmoment over de zorgen van de toekomst van het bedrijf gaat”, aldus Sieto, die dat ook wel eens mis ziet gaan. “Het is niet alleen het bedrijf of de agrarische sector die telt. Er zijn wellicht ook nog kinderen die niet zoveel met het bedrijf hebben, of er zijn gezinsleden met andere banen. Dat heeft ook tijd en aandacht nodig en levert wellicht ook nog eens andere en positieve energie op.” Een praktische tip is bijvoorbeeld met het avondeten niet over het bedrijf praten.

3. Maak een strategisch plan en kies je eigen koers.

“Wat is jouw stip op de horizon, waar wil je naartoe en hoe ziet jouw toekomst eruit? Dat zijn belangrijke vragen om voor jezelf op een rij te zetten in een strategisch plan”, aldus Sieto. En daarin zitten verschillende opgaves rond stikstof, CO₂ en dierwaardige veehouderij. “Ook al weet je de precieze uitwerking daarvan nog niet voor jouw bedrijf, het geeft rust om zelf je koers te bepalen”, legt Sieto uit. “En probeer ook te kijken of je juist een uitdaging kunt maken van dat wat jij nu als probleem ervaart”, vult Roelof aan. “Het zoeken naar perspectief geeft over het algemeen meer energie.” In het strategisch plan is daarin ook eerlijkheid ook nodig. “Soms kunnen vervelende conclusies uiteindelijk ook juist duidelijkheid en rust geven”, ziet Roelof in de praktijk. “Zorg dat je zelf aan het roer blijft staan en niet als slachtoffer eindigt”, drukken beide ondernemerscoaches je op het hart.

4. Zoek slimme sparringspartners en luisterende oren om je heen.

“Creëer een schil van mensen om je heen die jouw bedrijf verder kunnen helpen. Dat kunnen collega-boeren, adviseurs, maar ook juist mensen van buiten de sector zijn. Mensen die je vertrouwt, een verlengstuk van jouw bedrijf zijn en je als ondernemer scherp houden”, is een tip die Sieto zelf als ondernemer ook toepast. “Als ik het even niet weet of het pittig heb, dan heb ik vertrouwenspersonen die ik even kan bellen en bij wie ik mijn zorgen kwijt kan.” En wat voor personen dat zijn is voor iedereen weer anders. “Wellicht zoek je gewoon een luisterend oor om even jouw verhaal en zorgen te delen. Ook die kwetsbaarheid delen is een krachtige stap om in de richting te komen die bij jou past”, vult Roelof aan.

5. Blijf oprecht nieuwsgierig.

“Iedereen kijkt door zijn eigen bril, ook de mensen om je heen die iets vinden of willen van jouw agrarische bedrijf. Blijf naar elkaar luisteren, niet alleen naar je collega-boeren binnen de sector, maar ook naar mensen die anders naar jouw bedrijf kijken dan je zelf doet. We kunnen allemaal proberen ons eigen gelijk te krijgen, maar de vraag is hoe komen we samen verder? Blijf oprecht nieuwsgierig naar een ander”, geeft Roelof als laatste tip.